Cac hinh thuc ton giao tai Han Quoc

TOÂN GIAÙO

                  Khoâng gioáng nhö moät soá neàn vaên hoùa khaùc chæ coù moät toân giaùo thoáng lónh, vaên hoùa Haøn Quoác quy tuï nhieàu yeáu toá thaønh phaàn toân giaùo khaùc nhau vaø hình thaønh neân caùch suy nghó vaø öùng xöû cuûa con ngöôøi. Trong giai ñoïan ñaàu cuûa lòch söû phaùt trieån Haøn Quoác, toân giaùo vaø chính trò thöôøng keát hôïp vôùi nhau, nhöng veà sau chuùng ñaõ coù söï taùch bieät roõ reät.

                  Trong lòch söû, ngöôøi Haøn Quoác soáng döôùi söï aûnh höôûng cuûa ñaïo Shaman, ñaïo Phaät, ñaïo Laõo, ñaïo Khoång, vaø trong lòch söû hieän ñaïi, loøng tin ôû ñaïo Thieân Chuùa ñaõ thaâm nhaäp vaøo Haøn Quoác vôùi nhöõng yeáu toá quan troïng laøm thay ñoåi quan nieäm cuûa ngöøôi daân Haøn Quoác. Toác ñoä coâng nghieäp hoùa nhanh dieãn ra trong vaøi thaäp kyû qua so vôùi vaøi traêm naêm ôû Chaâu AÂu, ñaõ gaây ra nhöõng lo ngaïi vaø thay ñoåi, phaù vôõ söï yeân bình trong taâm hoàn ngöôøi Haøn Quoác, laøm cho hoï tìm kieám söï bình an trong toân giaùo. Vì vaäy, soá ngöôøi ñi theo moät toân giaùo naøo ñoù ngaøy caøng ñoâng ñaûo, caùc toå chöùc toân giaùo cuõng trôû thaønh caùc toå chöùc xaõ hoäi coù aûnh höôûng lôùn.

                  Töï do toân giaùo, tín ngöôõng ñöôïc Hieán phaùp Haøn Quoác ñaûm baûo. Theo soá lieäu thoáng keâ xaõ hoäi naêm 1995, coù 50.7% ngöôøi Haøn Quoác coù loøng tin ôû moät toân giaùo. Soá ngöôøi theo ñaïo Phaät chieám 46%, tieáp theo laø ñaïo Tin laønh vôùi 39%, vaø soá ngöôøi theo ñaïo Thieân chuùa chieám 13% toång soá ngöôøi theo ñaïo.

Ñaïo Phaät

Ñaïo Phaät laø moät toân giaùo coù trieát lyù kyû luaät cao, nhaán maïnh vaøo söï tu luyeän cuûa baûn thaân moãi ngöôøi thoâng qua vieäc taùi sinh trong voøng luaân hoài.

                  Ñaïo Phaät du nhaäp vaøo Haøn Quoác töø naêm 372 sau CN, thôøi kyø vöông quoác Goguryeo bôûi moät nhaø sö teân laø Sundo ñeán töø trieàu ñaïi Tieàn Taàn Trung Quoác. Naêm 384, nhaø sö Malananda ñaõ ñöa ñaïo Phaät töø thôøi Ñoâng Taán, Trung Quoác vaøo Baekje. ÔÛ vöông quoác Silla, ñaïo phaät ñöôïc truyeàn baù bôûi nhaø sö Ado töø vöông quoác Goguryeo vaøo khoûang giöõa theá kyû 15. Ñaïo Phaät döôøng nhö ñöôïc giai caáp thoáng trò cuûa caû ba vöông quoác uûng hoä, vì ñaïo Phaät laø choã döïa tinh thaàn phuø hôïp vôùi cô caáu thoáng trò thôøi baáy giôø vôùi Ñöùc Phaät laø bieåu töôïng thôø cuùng duy nhaát gioáng nhö vò vua laø ngöôøi naém quyeàn haønh duy nhaát.

Ñaïo Khoång

                  Khoång giaùo laø moät loaïi hình tín ngöôõng vaø ñaïo ñöùc du nhaäp töø theá kyû thöù 6 tröôùc CN. Veà cô baûn, ñoù laø heä thoáng caùc phaïm truø ñaïo ñöùc – loøng nhaân töø - söï trung thöïc – nghi leã - söï trò vì saùng suùoât ñöôïc ñaët ra nhö nhöõng nguyeân taéc ñeå trò nöôùc teà gia.

                  Ñaïo Khoång laø moät toân giaùo khoâng coù Ñaáng Toái cao gioáng nhö Phaät giaùo thôøi kyø ñaàu. Cuøng vôùi thôøi gian, nhöõng tín ñoà sau naøy ñaõ phong thaùnh nhöõng moân ñoà xuaát saéc.

                  Ñaïo Khoång ñöôïc truyeàn baù tröôùc heát baèng nhöõng taøi lieäu ghi cheùp cuûa ngöôøi Trung Quoác vaøo khoûang ñaàu Coâng Nguyeân. Ba vöông quoác Goguryeo, Baekje, vaø Silla ñeàu coøn löu giöõ nhöõng baûn ghi cheùp cho thaáy söï toàn taïi aûnh höôûng cuûa ñaïo Khoång töø raát sôùm.

                  Ngaøy nay, taäp tuïc thôø cuùng toå tieân cuûa ñaïo Khoång vaãn raát phoå bieán vaø ñöôïc ñeà cao trong xaõ hoäi Haøn Quoác hieän ñaïi.

Ñaïo Thieân Chuùa

                  Caùc hoïat ñoäng truyeàn thoáng cuûa ñaïo Thieân Chuùa vaøo Haøn Quoác baét ñaàu töø theá kyû 17, khi caùc baûn cheùp laïi taøi lieäu truyeàn giaùo cuûa Matteo Ricci vieát baèng chöõ Haùn do chö haàu ñi söù sang Trung Quoác haøng naêm ñem veà. Cuøng vôùi caùc ñaïo lyù cuûa Thieân Chuùa giaùo, caùc taøi lieäu naøy coøn ñeà caäp ñeán nhöõng tri thöùc töø phöông Taây nhö lòch tính theo maët trôøi (döông lòch) vaø nhieàu vaán ñeà khaùc maø caùc hoïc giaû nghieân cöùu Silhak hay tröôøng phaùi hoïc thuaät thöïc haønh trieàu ñaïi Joseon raát quan taâm.

                  Vaøo theá kyû 18, baét ñaàu coù thay ñoåi trong tröôøng phaùi hoïc thuaät vaø gia ñình. Khoâng coù linh muïc naøo ñeán Haøn Quoác cho tôùi naêm 1794, khi linh muïc Chu Vaên Maït ngöôøi Trung Quoác sang Haøn Quoác. Soá löôïng nhöõng ngöôøi thay ñoåi toân giaùo baét ñaàu taêng leân, maëc duø vieäc truyeàn baù tín ngöôõng, toân giaùo nöôùc ngoøai treân ñaát Haøn Quoác vaãn bò coi laø ñi ngöôïc laïi luaät phaùp nhöng ñaâu ñoù vaãn coù hieän töôïng naøy. Ñeán naêm 1865, khoûang hôn moät chuïc linh muïc ñaõ thu naïp ñöôïc khoûang 23.000 tín ñoà.

                  Trong vaø sau thôøi kyø chieán tranh Trieàu Tieân (1950-1953), soá löôïng caùc toå chöùc Thieân Chuùa giaùo vaø caùc ñoøan truyeàn giaùo khoâng ngöøng taêng leân. Nhaø thôø Thieân chuùa giaùo Haøn Quoác xuaát hieän nhieàu vaø giaùo hoäi ñöôïc thaønh laäp naêm 1962. Nhaø thôø Thieân Chuùa giaùo La Maõ ôû Haøn Quoác toå chöùc leã kæ nieäm hai traêm naêm lòch söû Thieân Chuùa giaùo baèng chuyeán thaêm Seol cuûa giaùo hoøang John Paul II vaø leã phong thaùnh cho 93 tín ñoà töû vì ñaïo ngöôøi Haøn Quoác vaø 10 tín ñoà ngöôøi Phaùp vaøo naêm 1984. Ñaây laø laàn ñaàu tieân leã phong thaùnh ñöôïc cöû haønh ôû beân ngoøai Vatican. Nhôø ñoù Haøn Quoác ñaõ trôû thaønh nöôùc coù nhieàui thaùnh Thieân Chuùa thöù tö treân toøan theá giôùi, maëc duø vaäy toác ñoä phaùt trieån vaø quaûng baù ñaïo Thieân Chuùa vaãn coøn chaäm.

Ñaïo Tin Laønh

                  Naêm 1884, Horace N. Allen, moät baùc só ngöôøi Myõ vaø laø moät ngöôøi truyeàn giaùo thuoäc giaùo hoäi Scotland ñaõ ñeán Haøn Quoác. Hai ngöôøi Myõ laø Horace G. Underwood cuøng giaùo phaùi vaø moät ngöôøi truyeàn ñaïo cuûa Hoäi giaùo lyù thuoäc nhaø thôø Taân giaùo Henry G. Appenzeller cuõng ñeán Haøn Quoác moät naêm sau ñoù. Sau hoï coøn coù nhieàu nhaø truyeàn giaùo thuoäc caùc giaùo phaùi cuûa ñaïo Tin Laønh ñeán Haøn Quoác. Caùc nhaø truyeàn giaùo ñaõ ñoùng goùp cho xaõ hoäi Haøn Quoác qua hình thöùc hoaït ñoäng cung caáp thuoác men vaø giaùo duïc nhaèm truyeàn giaûng caùc trieát lyù cuûa giaùo phaùi. Nhöõng tín ñoà ñaïo Tin laønh Haøn Quoác nhö giaùo sö Seo Jae Pil, Yi Sang Jae vaø Yun Chi Ho ñeàu laø nhöõng nhaø laõnh ñaïo phong traøo ñoäc laäp nguyeän coáng hieán cho söï nghieäp chính trò.

                  Caùc tröôøng tö thuïc cuûa ñaïo Tin laønh, nhö Yonhi vaø Ewha hoaït ñoäng nhaèm phaùt huy tö töôûng daân toäc trong coäng ñoàng. Giaùo hoäi cô ñoác giaùo thanh nieân Seoul (YMCA) thaønh laäp naêm 1903 cuøng vôùi nhieàu toå chöùc Cô ñoác giaùo khaùc. Caùc toå chöùc naøy raát tích cöïc trong caùc hoïat ñoäng xaõ hoäi chính trò, khuyeán khích thaønh laäp caùc toå chöùc töông töï trong giôùi treû Haøn Quoác. Caùc nhoùm thanh nieân naøy khoâng chæ theo ñuoåi söï nghieäp chính trò, giaùo duïc maø coøn thöùc tænh yù thöùc xaõ hoäi choáng laïi nhöõng thoâng leä meâ tín vaø nhöõng thoùi quen xaáu, ñoàng thôøi thuùc ñaåy söï bình ñaúng giôùi, xoùa boû tình traïng theâ thieáp, ñôn giaûn hoùa caùc hình thöùc nghi leã.

Ñaïo Hoài

                  Nhöõng ngöôøi Haøn Quoác ñaàu tieân gia nhaäp Hoài giaùo laø nhöõng ngöôøi di cö sang Ñoâng Baéc Trung Quoác ñaàu theá kyû 20, khi Haøn Quoác ñang naèm döôùi aùch thoáng trò cuûa thöïc daân Nhaät. Moät soá ít ngöôøi caûi taïo ñaõ quay laïi Haøn Quoác sau theá chieán II nhöng hoï khoâng coù choã ñeå tieáp tuïc theo ñuoåi tín ngöôõng cuûa mình cho ñeán khi quaân ñoäi Thoå Nhó Kyø cuøng löïc löôïng hoøa bình Lieân Hieäp Quoác tieán vaøo Haøn Quoác chaám döùt thôøi kyø chieán tranh Trieàu Tieân (1950-1953) vaø ñeå hoï gia nhaäp löïc löôïng naøy.

                  Leã nhaäp ñaïo cuûa caùc tín ñoà Haøn Quoác theo ñaïo Hoài ñöôïc toå chöùc vaøo thaùng 9/1955 sau khi moät giaùo só ngöôøi Haøn Quoác coù teân laø Imam laàn ñaàu tieân truùng cöû. Coäng ñoàng Hoài giaùo ôû Haøn Quoác ñöôïc môû roäng vaø ñöôïc toå chöùc laïi thaønh Lieân ñoøan Hoài giaùo Haøn Quoác naêm 1967, nhaø thôø Hoài giaùo trung taâm ñaët ôû Seoul naêm 1976.

Claudia Schiffer
[Trở về]