Hoi hoa, am nhac va mua cua Han Quoc

Hoäi hoïa

Hoäi hoïa Haøn Quoác bieåu hieän söùc maïnh saùng taïo vaø khieáu thaåm myõ cuûa ngöôøi daân haøn quoác .

Hoäi haïo haøn quoác ñaõ coù nhöõng böôùc phat trieãn vöõng chaõi trong suoát moät thôøi kyø lòch söû daøi töø thôøi ba vöông quoác (57tr.CN-668)cho tôùi thôøi hieän ñaïi.

Nhöõng taùc phaåm hoäi hoïa noåi tieáng nhaát cuûa thôøi ba vöông quoác laø nhöõng böùc tranh töôøng trong nhöõng ngoâi moä coå cuûa thôøi kyø Goguryeo ñöôïc veõ treân boán böùc töôøng vaø treân traàn cuûa nhöõng phoøng an taùng .hoäi hoïa cuûa thôøi kyø Goguryeo soáng ñoäng vaø nhòp nhaøng,coøn hoäi hoïa thôøi sillatraàm tö vaø tæ mæ .ngheä thuaät cuûa thôøi sillahöng thònh sau khi ba vöông quoác thoáng nhaát vaøo theá kyû thöù 7 .

Vaø thôøi kyø Goryeo(918tr.CN-1392) hoäi hoïa phat trieãn döôùi nhieàu hình thöùc khaùc nhau ,keá thöøa truyeàn thoâng ngheä thuaät cuûa thôøi kyø silla thoáng nhaát vaø ñaùnh daáu theá kyû vaøng son cuûa hoäi hoïa. Nhöõng ngheä só cuûa theá kyû ñaõ xaây döïng neân nhöõng böùc tranh töôøng trong caùc ñeàn vaø caùc böùc tranh cuoán cuûa phaät giaùo ,ñaùnh daáu thôøi kyø phaät giaùo höng thònh taïi Haøn Quoác .

Trong thôøi kyø Joseon, caùc hoïa só chuyeân nghieäp thöôøng saùng taùc nhöõng tranh phong caûnh theo yeâu caàu cuûa caùc gia ñình quyù toäc.vaøo cuoái theá kyû 18,caùc hoïa só baét ñaàu chuyeån ñeà taøi sang cuoäc soáng cuûa con ngöôøi,coù leõ do aûnh höôûng cuûa phong trao silhak (hoïc thuyeát thöïc haønh )sau khi caùc nhaø truyeàn giaùo cuûa ñaïo thieân chuùa truyeàn baø khoa hoïc vaøkyû thuaätchaâu aâu vaøo haøn quoác .hoäi hoïa vôøi nhöõng chuû ñeà theá tuïc ñaõ taïo neân moät xu höôùng môùi ñöôïc bieát ñeán nhö “tranh theá tuïc”.

Kim hong-do ñaõ phuû leân nhöõng böùc son daàu cuûa mình nhöõng quang caûnh töø cuoäc soáng haøng ngaøy cuûa taàng lôùp quyù toäc, noâng daân, ngheäsó vaø nhöõng ngöôøi buoân baùn.baèng mieâu taû tæ mæ maø haøi höôùc caùc chuû ñeà ñaõ theå hieän baûn saéc daân toäc cuûa Haøn Quoác.nhöõng buùc tranh cuûa nhöõng ngheä só voâ danh,maïc duø keùm tinh vi veà buùt phaùp so vôùi caùc hoïc giaû ngheä só cuûa ñaïo khoång nhöng ñeà caäp nhieàu hôn veà cuoäc soáng thöôøng nhaät cuûa nhöõng ngöôøi daân thöôøng,nhöõng khaùt voïng vaø nhöõng öôùc mô cuûa hoï.nhöõng böùc tranh naøy coù maøu saéc sinh ñoäng vaø thoùat khoûi nhöõng söï raøng buoäc thoâng thöôøng .

Sau khi nhaät thoân tính Haøn Quoác baèng vuõ löïc naêm 1910,nhöõng phong cach1 truyeàn thoáng cuûa hoäi hoïa daàn daàn bò phong caùch tranh sôn daàu cuûa phöông taây laøm lu môø –phong caùch naøy ñöôïc ñöa vaøo vaøo trong suoát thôøi kyø nhaät chieám ñoùng vaø sau ñoù ñaõ trôõ neân thònh haønh.sau khi Haøn Quoác ñöôïc giaûi phoùng khoûi aùch thoáng trò cuûa nhaät naêm 1945, moät soá ngheä só kieät xuaát ñaõ hoài sinh truyeàn thoáng hoäi hoïa Haøn Quoác.ñoàng thôøi nhieàu ngheä só Haøn Quoác ñöôïc ñaøo taïo ôû chaâu aâu vaø hoa kyø ñaõ giuùp cho queâ höông cuûa ho ïtieán kòp vôùi nhöõng xu höôùng hieän ñaïi cuûa theá giôùi beân ngoaøi .

Vaøo nhöõng naêm 50,moät toå chöùc cuûa chính phuû trung taâm trieån laõm quoác gia Haøn Quoác ñoùng moät vai troø chuû ñaïo trong moät böôùc tieán cuûa ngheä thuaät Haøn Quoác .trung taâm naøy coù moät khoâng khí kinh vieän vaø thieân veà vieäc choïn nhöõng taùc phaåm hieän thöïc. nhöõng ngheä só true phaùt huy tinh saùng taïo trong nhöõng taùc phaåm cuûa mình ,do ñoù ñaõ ñi tìm moät neàn ngheä thuaät phuø hôïp vôùi thôøi ñaïi môùi.töø cuoái thaäp nieâm 60,hoäi hoïa hieän ñaïi Haøn Quoác ñaõ baét ñaàu chuyeån höôùng sang tính tröøu töôïng hình hoïc.caùc ngheä só khaùc quan taâm saâu saéc veà caùc chuû ñeà truyeàn ñaït söï thoáng nhaát giöõa ngöôøi vaø thieân nhieân .

Hoäi hoïa Haøn Quoác nhöõng naêm 80 theå hieän chuû yeáu nhöõng phaûn öùng ñoái vôùi chuû nghóa taân thôøi cuûa nhöõng naêm 70.trong thôøi kyø naøy,caùc ngheä só nhaän thöc saâu saéc raèng ngheä thuaät phaûi truyeån ñi böùc thoâng ñieäp veà caùc vaán ñeà xaõ hoäi.töø ñoù naûy sinh söï quan taâm ñoái vôùi caùc vaán ñeà cuûa chuû nghóa taân thôøi vaø chuû nghóa haäu taân thôøi.

Naêm 1995,hoäi quoác teá hai naêm 1 laàn Gwangju ñöôïc toå chöùc taïi Gwangju,thuû phuû tænh Jeollanam-dosöï kieän naøy ñaõ taïo cô hoäi cho caùc ngheä só Haøn Quoác hieän ñaïi ñöôïc gaëp gôõ nhöõng nhaân vaät haøng ñaàu cuûa theá giôùi ngheä thuaät quoác teá.ngheä thuaät video cuûa Paik nam-june laø moät trong nhöõng cuoäc tröng baøy noåi baät nhaát.

Ôû Haøn Quoác ngaøy nay,hoäi hoïa mang phong caùch truyeàn thoáng vaø phöông taây ñeàu ñöôïc giaûng daïy vaø ñöôïc caùc ngheä só theo ñuoåi, do ñoù ñaõ taïo ra nhöõng coäng ñoàng myõ thuaät nhieàu phong caùch nhaát treân theá giôùi. Nhieàu ngheä só hoäi hoïa HAØn Quoác ñang saùng taïo taïi new york ,paris vaø caùc trung taâm khaùc cuûa ngheä thuaät ñöông ñaïi.

AÂm nhaïc vaø muùa 

aâm nhaïc vaø muùa laø nhöõng phöông tieän phuïc vuï thôø cuùng toân giaùo vaø truyeàn thoáng naøy ñaõ ñöôïc giöõ gìn trong ruoát thôøi kyø ba vöông quoác.

Hôn 30 nhaïc cuïñöôïc söû duïng trong suoát thôøi kyø Ba vöông quoác,vaø ñaëc bieät laø hyeonhakgeum(ñaøn tam thaäpluïc saùo ñen)do wangsan-ak cuûa thôøi kyø goryeo taïo ra baèng caùch thay ñoåiñaøn tam thaäp luïc 7 daây cuûa trung hoa thôøi kyø nhaø taán.moät nhaïc cuï noåi tieáng nöõa laø gayageum (ñaøn tam thaäp luïc cuûa thôøi kyø gaya),ñöôïc söû duïng döôùi trieàu gaya(42-562)vaø ñöôïc ureuk truyeàn tôùi thôøi silla.ngaøy nay ôû Haøn Quoác ngöôøi ta vaân chôi loaïi ñaøn gayaageum 12 daây naøy.

Goryeo keá tuïc ngheä thuaät aâm nhaïc truyeàn thoàng cuûa thôøi kyø silla trong nhöõng naêm ñaàu ,sau ñoù phaùt trieån nhöõng phong caùch phong phuù.coù ba phong caùch trong aâm nhaïc Haøn Quoác vaøo thôøi kyø Goryeo:söõ duïng trong caùc nghi leã ngaøy nay,ñaëc bieät caùc loïai nhaïc coù lieân quan ñeánvieäc thôø cuùng toå tieân.

Cuõng nhö trong aâm nhaïc,ôû ñaàu thôøi kyø Goryeo ngöôøi ta öa thích truyeàn thoáng muùa cuûa thôøi ba vöông quoác,nhöng sau ñoù ñaõ theâm nhieàu bieán theå cuûa nhaïc cung ñình vaø nhaïc toân giaùo töø trieàu ñaïi cuûa nhaø toàng cuûa trung quoác.

Trong trieàu ñaïi Joseon,aâm nhaïc ñöôïc toân troïng nhö moät yeáu toá quan troïng cuûa leã nghi vaø caùc buoåi leã.vaøo ñaàu thôøi kyø cuûa trieàu ñaïi naøy,hai vieän phuï traùch nhöõng vaàn ñeà veà aâm nhaïc ñaõ ñöôïc thaønh laäp vaø ñaõa coù nhöõng noã löïc soïan lôøi cho nhaïc.

Keát quaû laø naüm1493 ngöôøi ta ñaõ soaûn ra moät boä quy taéc aâm nhaïc ñöôïc goïi laø akhakgwebeom.cuoán saùch naøy ñaõ phaân loaïi nhaïc chôi taïi cung ñình thaønh ba loaïi :nhaïc teá leã , nhaïc trung hoa vaø nhaïc baûn xöù.ñaëc bieät döôùi trieàu vua sejong,ngöôøi ta ñaõ phaùt trieån nhieàu loïai nhaïc cuï môùi ngoaøi nhaïc cung ñình caùc truyeàn thoáng cuõ cuûa nhaïc theá tuïc nhö dagnak vaø hyangak vaãn tieáp tuïc .

Muùa daân gian,trong ñoù coù muùa noâng daân,muùa phaùp sö vaø maùu tu só,ñaõ trôû neân phoå bieán trong nhöõng naêm sau cuûa thôøi kyø Joseo,cuøng vôùi muùa maët naï ñöôïc bieát ñeán nhö sandaenori vaø muùa roái .

Maùu maët naï,keát hôïp muùa vôùi lôøi haùt vaø keå chuyeän,trong ñoù coù yeáu toá phaùp sö vaø do ñoù ñaõ thu huùt taàng lôùp thöôøng daân.

Nhöõng buoåi trinh dieãn thöôøng ñöôïc noåi baät baèng nhöõng ñoaïn traøo phuùng cheá gieãu giôùi quyù toäc, ñieàu naøy ñaõ laøm cho khaøn giaû thöôøng daân thích thuù raát nhieàu.

Cuõng nhö phong caùch muùa truyeàn thoáng,ñaûo khoång vaø ñaûo phaät coù aûnh höôûng ñaùng keå .ñaûo khoång thöôøng coù aûnh höôûng chi phoái,trong khi ñaïo phaät cho thaáy moät thaùi ñoä bao dung theå hieän trong caùc ñieäu muùa cung ñình ñeïp maét cuõng nhö trong caùc ñieäu muùa phaùp sö caáu sieâu cho ngöôøi cheát.

Moät löôïng lôùn caùc ñieäu muùa truyeàn thoáng ñaõ bò mai moät trong thôøi kyø thoáng trò cuûa thöïc daân nhaät,cuõng nhö söõ coâng nghieäp vaø ñoâ thò hoùa nhanh choùng ôû Haøn Quoác trong nhöõng naêm 60vaø 70.vaøo naêm 1980,ngöôøi ta môùi baét ñaàu nghó ñeán vieäc phuïc hoài nhöõng ñieäu muùa ñaõ bò quean laõng töø laâu nay .

Trong soá 56 ñieäu muùa cung ñình,ngaøy nay ngöôøi ta chæ bòeát moät soá ñieäu .

Trong soá nhöõng ñieäu muùa naøy coù ba ñieäu cheoyongmu(muùa maët naï) thôøi kyø silla ,hakchum (muùa haïc)thôøi kyø goryeo vaø chunaengjeon (ñieäu muùa chim sôn ka muøa xuaân) thôøi kyø Joseon.taát caû nhöõng ñieäu muùa naøy ñeáu ñöôïc chính phuû xeáp vaøo loaïi” di saûn vaên hoùa phi vaät theå “ vì söï baát dieät cuûa noù coøn caùc nhaø trình chuyeân nghieäp ñöôïc ban danh hieäu”taøi saûn vaên hoùa con ngöôøi “danh döï cao nhaát ñöôïc trao cho nhöõng ngheä nhaân baäc thaày cuûa ngheä thuaät vaø thuû coâng truyeàn thoáng.

Muùa hieän ñaïi cuûa Haøn Quoác ñöôïc phaùt trieãn roäng raõi vôùi nhuõng ngöôøi tieân phong nhö JoTaek-Won vaø ChoeSeung-hui –nhöõng ngheä só ñaõ hoïat ñoäng tích cöïc trong thôøi kyø chieám ñoùng cuûa thöïc daân nhaät.sau ngaøy giaûi phoùng,cong ty ba leâ cuûa Haøn Quoác ñaõ thaønh laäp naêm 1950 vaø trôû thaønh toå chöùc ñaàu tieân ñöa leân saân khaáu nhöõng buoåi bieåu dieãn ba leâ vaø muùa hieän ñaïi.

Laàn ñaàu tieân ngöôøi ta nghe thaáy nhaïc phöông taây ôû Haøn Quoác khi moät taäp thaùnh ca cô ñoác ñöôïc ñöa vaøo naêm 1893 vaø baét ñaàu giang daïy ôû caùc tröôøng naêm 1904.Changga,moät loïat hình baøi haùt môùihaùt theo kieåu giai ñieäu cuûa phöông taây,ñaõ phaùt trieån treân khaép ñaát nöôùc.

Caû nöôùc traûi qua nhöõng thay ñoåi maïnh meõ khi buoäc phaûi môû cöûa ñoái vôùi phöông taây vaø traûi qua thôøikyø thoáng trò keùo daøi cuûa thöïc daân nhaät,ngöôøi ta haùt changga ñeå naâng cao loøng yeâu nöôùc,tinh thaàn ñoäc laäp,moät neàn giaùo duïc vaø vaên hoùa môùi.naém 1919,hong nanpa saùng taùc Bongseonhwa(caây boùng nöôùc)theokieåu maãu phong caùch changga.

Sau khi ñaát nöôùc ñöôïc giaûi phoùng naêm 1945,daùn nhaïc theo phong caùch phöông taây ñaàu tieân cuûa Haøn Quoác ñöôïc thaønh laäp vôùi teân goûi Hoäi daøn nhaïc yeâu nhaïc Haøn Quoác.ngaøy nay,coù tôùi 50 nhaø haùt taïi Seoul vaø caùc tænh.

Hieän nay ngaøy coù nhieàu nhaïc só Haøn Quoác bieåu dieãn taïi nöôùc ngoaøi ;hoï ñöôõc khaùn giaû hoan ngheânh vaø nhaän ñöôïc nhieàu giaûi thöôûng trong caùc cuoäc thi quoác teá coù uy tín. Trong soá caùc ngheä só noåi tieáng nhaát coù nhaø chæ huy daøn nhaïc Chung Trio –kieâm ngheä só piano Chung Myung –whun, ngheä só vi-oâ-loâng-xen Chung myung wha .

Trong soá caùc ca só, caùc gioïng nöõ cao JO SuMi,Shin Young ok vaø Hong Hye gyong ñaõ taïo neân moät söï hieän dieän ñaà aán töôïng trong coäng ñoàng aâm nhaïc quoác teá.hoï ñaõ ñoùng caùc vai chính trong caùc chöông trình chuûa nhaø haùt nhaïc kòch new york vaø treân moät soá saân khaáu coù tieáng khaùc, ngoaøi ra coøn tham gia laøm caùc album cuûa caùc haõng aâm nhaïc noãi tieáng treân theá giôùi .

Thang 8 -1997,vôû “nöõ hoaøng cuoái cuøng “ moät vôû nhaïc kòch mieâu taû nhöõng naêm cuoái cuûa neàn quaân chuû Haøn Quoác vaø nöõ Hoøang Myeongseong cuoái cuøng, ñaõ ñöôïc trình dieãn taïi new york vaø ñöôïc baùo chí myõ ca ngôïi roäng raõi. Vôû nhaïc kòch –moät thieân anh huøng ca –laø moät cô hoäi quyù baùu ñeå giôùi thieäu kòch söû vaø vaên hoùa Haøn Quoác vôùi ngöôøi myõ vaø ñaëc bieät laø nhöõng ngöôøi myõ goác HAØn .

 Ñeå gìn giöõ vaø phaùt trieån hôn nöõa ngheä thuaät aâm nhaïc vaø ngheä thuaät bieåi dieãn truyeàn thoáng cuûa Haøn Quoác ,trung taâm quoác gia ngheä thuaät bieåu dieãn truyeàn thoáng cuûa Haøn Quoác ñöôïc thaønh laäp naêm 1951. naêm 1993, chính phuû thaønh laäp tröôøng ñaïi hoïc ngheä thuaät quoác gia Haøn Quoác daïy caùc ngaønh ngheä thaäut theo haõng quoác teá vaø boài döôõng ngheä só chuyeân nghieäp.Tröôøng ñaïi hoïc goàm 6 vieän :nhaïc, kòch, muùa, ngheä thuaät nghe-nhin. Phim vaø ñaøi truyeàn thoâng, vaø ngheä thuaät truyeàn thoáng HAØn Quoác. Tröôøng aâm nhaïc vaø tröôøng naèm ôû seo cho – dong , trogn khi caùc vieän khaùc naèm taïi seokgwan-dong .

Claudia Schiffer
[Trở về]